Dört Halife Dönemi Kısaca Özet

Dört Halife Dönemi Kısaca Özet
Dört Halife Dönemi Kısaca Özet

Dört Halife Dönemi

Hz. Muhammed’in vefatının ardından yerine geçen devlet başkanlarına, ondan sonra gelenler anlamına gelen “Halife” denilmiştir. Halife, Hz. Muhammed’in peygamberlik görevi hariç, O’nun tüm görev ve sorumluluklarını üstlenen vekiline denir. Hristiyanlıkta olduğu gibi ruhban bir sınıf değildir. İhtiyaç üzerine ortaya çıkmıştır. İlk dört halife, bir tür seçimle başa geçtikleri için bu döneme İslam Cumhuriyeti Dönemi de denir.

Hz. Ebubekir Dönemi (632-634)

Seçimle iş başına gelen ilk halifedir.

Hz. Muhammed’in vefatıyla ortaya çıkan bazı karı-şıklıklar giderilmiştir. Zekat vermemek için dinden dönen bazı Arap kabileleri denetim altına alınmış, yalancı peygamberler isyanı (Ridde Harekatı) bastırılmıştır.

Böylece Müslümanlar arasında birlik ve beraberlik korunmuş, dinsel ve siyasal birlik yeniden sağlanmıştır.

Vahiy katiplerinden Zeyd bin Sabit başkanlığında bir heyet oluşturularak Kur’an, kitap haline getirilmiştir. Böylece Kur’an, gelecek kuşaklara hiç bozulmadan ulaştırılabilecektir.

Not : 1 Birçok hafızın, yalancı peygamberler isyanları sırasında 1 yapılan savaşlarda şehid düşmesi, ve dağınık halde bulunan ayet parçalarının daha sonraki dönemlerde eksiklik meydana getirmesinden korkulması, bu işin yapılmasını çabuklaştırmıştır.

634’te Bizans orduları yenilgiye uğratıldı. Sasanilerden Hire beyliği ele geçirildi.

Hire’nin alınmasıyla birlikte ilk cizye uygulamasına geçildi.

Ömer Dönemi (634 – 644)

636 Yermük Savaşı’nda Bizans ordusu yenilgiye uğratılarak Şam ele geçirildi. Ardından Suriye, Mısır ve Filistin alındı.

Bu fetihlerle Baharat Yolu denetimi Müslümanların elinde geçti. Mısır’ın alınmasıyla birlikte Kuzey Afrika’da İslam fetihleri başlamış oldu.

Köprü, Kadisiye ve Nihavend Savaşları ile Sasani İmparatorluğu’na son verilerek, İran toprakları İslam egemenliğine alındı.

Nihavend Savaşı sonrasında İlk kez Türklerle komşu olundu.

Sınırların genişlemesiyle birlikte kurumsallaşma çalışmaları başladı. Ülke, yönetim birimlerine ayrılarak vali atamaları gerçekleştirildi,

İslam Devleti’nde ilk düzenli ordu oluşturuldu. Eğitim amaçlı ordugahlar oluşturulurken, askeri amaçlı ilk Divan (Divan-1 Cund) kuruldu.

İkta sisteminin temelleri atılmıştır.

Vergi ve hazine sisteminde yeni düzenlemeler yapılmıştır.

Hicri Takvim düzenlenerek kullanılmaya başlanmıştır.

Hz. Osman Dönemi (644-656)

Horasan, Harezm, Gürcistan ve Azerbaycan bölgeleri fethedilerek Hazar Türkleri ile mücadele edildi (Belencer Savaşı).

İlk İslam donanması oluşturularak Kıbrıs fethedildi. Bizans ile yapılan Zatü’üs Savari Deniz Savaşı kazanılmıştır.

Bu savaş, denizlerde Bizans ile boy ölçüşebilecek konumda olunduğunun göstergesidir.

Bir heyet oluşturularak Kur’an düzenlenmiş, düzenlenen Kur’an çoğaltılarak eyaletlere gönderilmiştir.

Not : Fethedilen ülkelerdeki dil farklılıklarından dolayı Kur’an’ın değişik okuma şekilleri ortaya çıkmıştır. Bu farklılığın ortadan kaldırılması ve uygulamada birlik sağlanması amaçlanmıştır.

Hz. Osman’ın halifeliği döneminde akrabalarının ve yakınlarının yüksek makamlara gelmesi İslam dünyasında ilk hoşnutsuzlukların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Hz. Osman’ın öldürülmesi, sorunların büyümesine yol açmıştır.

Hz. Ali Dönemi (656-661)

Hz. Osman’ın öldürülmesinin ardından Hz. Ali halife seçildi. Ancak tartışmalar ve karışıklıklar büyümüştür. Emevi ailesi, Hz. Ali’nin halifeliğine sıcak bakmamıştır.

İlk çatışma, Hz. Ali taraftarları ile Hz. Ayşe taraftarları arasında gerçekleşen Cemel (Deve) Olayı’dır. Hz. Ayşe yenilerek Şam Valisi Muaviye’nin yanına gitmiştir.

Hz. Ali, bu gelişmeden sonra Küfe şehrini başkent yaptı.

Şam Valisi Muaviye, 658’de Hz. Ali ile Sıffin Savaşı’nı yaptı. Savaş sırasında Muaviye taraftarlarının mızraklarına Kur’an ayetlerini asmasından ötürü savaş durduruldu ve olay hakemlere intikal etti. Her iki tarafın hakemi, iki lideri de halife ilan etmeyecekleri konusunda anlaştı ise de, Muaviye’nin hakemi buna uymadı ve O’nu halife ilan etti. Böylece Hakem Olayı’ndan sonra Müslümanlar üç siyasal gruba ayrıldı. Hz. Ali’yi destekleyenler Şii’, Muaviye’yi destekleyenler Emevi, her iki lideri de desteklemeyenler Harici olarak adlandırıldı.

Haricilerin, Hz. Ali’yi öldürmeleriyle birlikte Dört Halife Dönemi sona erdi.

Not : Hz. Ali Döneminde iç çatışmalardan dolayı fetih hareketi görülmemiştir.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.