Lir Kuşu Nedir? Türleri ve Özellikleri Nelerdir?

Lir Kuşu Nedir? Türleri ve Özellikleri Nelerdir?
Lir Kuşu Nedir? Türleri ve Özellikleri Nelerdir?

Omurgalı hayvanlardan kuşlar sınıfının ötücü kuşlar takımının yalancı-ötücüler üstfamilyasına giren bir familyası (Menuridael Lir kuşugiller, Avustralya’da yaygındırlar. Dış yapılarıyla sülünleri andırırlar. Ses organlarının basit yapısına rağmen, oldukça karmaşık sesleri belleyip tekrarlayabilirler ve çok güzel öterler.

Lir kuşları ürkek oldukları için gözlenmeleri güçtür. Menura, novaehollandiae türü lir kuşlarının, Melbourne şehrinden birkaç kilometre uzakta bulunan Sherbrooke ormanında bulunan küçük bir kolonisi gözlenerek, bu familyanın davranışları hakkında bilgiler edinilmiştir. Lir kuşunun vücudunun üst kısımdaki tüyler genellikle kahverengi, alt kısımları ise açık kahverengidir. Boğazındaki tüylerle kuyruk tüyleri sarımsı kırmızıdır. Erişkin erkekler 76 cm. uzunluğundaki kuyruklarıyla hem genç erkeklerden, hem de dişi lir kuşlarından farklı görünümdedirler.

Ergin erkeğin gösterişli kuyruğunu oluşturan tüylerden dış yanlarda bulunan iki büyük tüyün üst kısımlarında, yarım ay biçiminde kahverengi birer leke vardır. Bu iki tüy arasında, tel biçiminde ve siyah renkli olan iki tüy ile, koyu renkli on iki ipliksi tüy bulunmaktadır. Kuyruğun dış tüyleri gibi bunların da üst yanları koyu, alt yanları ise gümüş renklidir. Kuyruk yukarıya doğru dikilince lir denilen çalgıyı andırır. Ancak, kuyruk tüylerinin liri andıran biçimde dikilmesi pek az rastlanan bir durumdur.

Lir kuşu, adını kuyruğunun bu görünümünden alır. Bu tür günümüzde Avustralya Cordilleraları ile Queensland’ın güneyinden Victoria’nın güneyindeki Dandeng sıradağlarına kadar uzanan deniz kıyısı kesimlerinde yaygındır.

Lir kuşugiller eskiden sülün sanılarak, güzel tüyleri için avlanırdı. Avlanmalarından vazgeçilmiş olmasına ve özellikle korunmalarına rağmen, ormanlar azaldıkça, lir kuşlarının sayısı da azalmaktadır. Lir kuşlarının çiftleşme mevsimi genellikle haziran ve temmuz aylarına rastlar. Bununla birlikte, mayıs ve eylül ayları arasında her zaman çiftleşme Dişi lir kuşu eni 61 cm. kadar olan yuvasını nemli ormanlardaki su birikintileri kıyısında bulunan bir ağaç kütüğünün içinde, bir kayanın çıkıntısında, hatta yüksek bir ağaçta yapar. Çiftleştikten sonra bir yumurta yumurtlar ve hemen kuluçkaya yatar.

Kuluçka devresi 6 hafta sürer. Bu süre içinde, kıvrık kuyruk tüylerini gövdesine dolayarak yumurtaların üzerinde yatar. Lir kuşunun yumurtası soğuğa karşı oldukça dayanıklıdır; kuluçka devresi sırasında, üzerinde dişi lir kuşu bulunmaksızın, 24 saat kadar, bozulmadan kalabilir. Yavru, yumurtadan çıktıktan sonra 6 hafta süreyle yuvada kalır ve dişi lir kuşu tarafından beslenip büyütülür. Dişi lir kuşu, yavrusunun pisliklerini aşağıdaki su birikintisine atarak yuvasını temiz tutmaya çalışır.

Erkek lir kuşları, genellikle sel sularının oluşturduğu vadilerin ormanlık yamaçlarındaki açıklıkları, yerleşme bölgesi olarak seçerler. Her erkek lir kuşunun, genişliği 4 hektara kadar çıkabilen özel bir yerleşme alanı vardır. Bu alana başka erkekleri sokmaz, Erkek lir kuşları, kendi bölgelerindeki kimi küçük alanları, üzerinde hiç bir bitki, çöp vb. kalmayacak biçimde temizlerler ve burada yükseklikleri 15 cm., çapları 90 cm. kadar olan, 4-6 tepecik yaparlar. Tepecik sayısı, çiftleşme mevsiminde daha da artırılır.

Erkek lir kuşu, tepeciklerin yapımında ve temizlenmesinde büyük titizlik gösterir. Dişiyi kendine çekmek ya da başka erkekleri yıldırmak amacıyla ötmeye başlamadan önce toprağı eşeler, en küçük çöpleri bile çıkarıp tepeciği temizler. Böyle bir tepeciği gören dişi lir kuşu, erkek o anda orada bulunmasa bile üzerine çıkıp dolanmaya ve toprağı eşelemeye başlar.

Lir kuşlarının en çok ötüşüp cilveleştikleri zaman sabahın erken saatleridir. Menura alberti adındaki lir kuşunun boyu daha küçük ve rengi daha koyudur. Davranışları hakkında bilinenler azdır. Arka kısmı ile kuyruğunun üst tüyleri kestane rengindedir. Kuyruğu uzun olmakla birlikte dış yan tüylerinde yarım ay biçimi lekeler yoktur. Erkeğin kuyruğunda bulunan ipliksi tüyler, bu türün dişisinde bulunmaz.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.