Ağaçkakan Nedir? Ağaçkakan Türleri ve Özellikleri Nelerdir?

Ağaçkakan Nedir? Ağaçkakan Türleri ve Özellikleri Nelerdir?
Ağaçkakan Nedir? Ağaçkakan Türleri ve Özellikleri Nelerdir?

Ağaçkakanların işi gücü ağaç gövdelerini gagalayıp oymaktır. Yiyecekleri olan kurtları bulmak veya içinde uyuyacakları ve yumurtlayacakları delikleri açmak için bu hareketi devamlı tekrarlarlar. Bilinen 225 kadar ağaçkakan türünün hemen hapsinde çoğunlukla düz, kuvvetli ve keski biçiminde bir gagaya rastlıyoruz. Vücutları uzun olan kuşlardandırlar. Boyun kasları gagaya kuvvet kazandırmak için olağanüstü güçlüdür, kafataslarının kemik yapısı da başın devamlı takmak hareketinin basıncına karşı koymak üzere değişmeye uğramıştır.

Ağaçkakanın epey ileriye uzatabildiği uzun bir dili vardır. Bunun ucundaki küçük dikenler, kurtlan küçük deliklerinden çekmesine yardımcıdır. Ağaçkakan, dilini bu kadar ileriye uzatabilmesini, kolibri’ninki gibi bir tertibe borçludur. Dil kemikleri son derece uzun olup kafatasının altında ve arkasında kıvrılırlar, sonra alma erişene kadar kafatasının tepesinde öne doğru yol alırlar.

Ağaçkakanın özel tertipleri yalnız bunlar değildir. Ayakları kuvvetli, tırnakları da güçlü ve keskin kavislidir. Ayak parmaklarından ikisi öne, ikisi ise yanlara ve arkaya yönelmiştir. Kuyruk tüylerinin dik ve sivri oluşu, bir ağaç gövdesine tutunduğu zaman kuşa destek vazifesi görür. Ağaçkakanın ağaca tırmanış şekli de ilginçtir, bacakların devamlı hareketi yerine, kısa hoplamalarla gövdelere tırmanır. Ağaçkakanların rengi hem değişiktir, hem de birçok benzerlerlikler gösterir. Mesela, baş bölgesi çok zaman kırmızı veya sarıyla süslüdür.

Erkek ve dişi kuş, baştaki bu kırmızılıkların veya sarılıkların çok veya az yaygın ve var veya yok oluşuyla birbirinden ayrılır. Ağaçkakanlar hatta renklerine göre gruplandırılabilirler. Bundan dolayı da siyah, yeşil veya alacalı ağaçkakanlardan bahsedilir.

Hemen bütün ağaçkakanlar ağaçlardaki oyuklarda yuva yaparlar. Genel olarak barınaklarını kendileri kararlar. Yalnız Kuzey Amerika’da (flikera) diye isimlendirilen ve kanatlarının altı altın renginde olan bir ağaçkakan (Colaptes auratus), bazen bir kuş yuvasından, ya da hazır bir kovuktan faydalanır. Sayısı dört ile sekiz arasında oynayan ağaçkakan yumurtaları parlak ve temiz beyaz renktedir.

Yavrular dünyaya geldikleri vakit çıplak ve çirkindirler. Büyüdükçe, özellikle karınları acıktık’ zaman, pek gürültücü olur ve tıslar gibi, ya da gıcırtılı çığlıklar atarlar. Ağaçkakan ailesi’nin (Picidae) birçok türlerinde annenin yavrularına bağlılığı pek kuvvetli değildir. Yavruları beslemede baba anneden daha faaldir, hatta anne bazen, yuvayı terk etmelerinden çok önce yavrularıyla ilgisini keser.

Ağaçkakan zararlı orman böceklerini yemesi bakımından faydalı bir kuşsa da, faydalı karıncaları ve tohumları da yemesi, ağaçları delik deşik etmesi ve bazı genç ve sıhhatli ağaçlarda birbirine yakın sayısız delikler açması sebebiyle bazı zararları da dokunur.

Ağaçkakan ailesi gerçek ağaçkakanlar ve döner boyunlar diye iki ayrı grup halinde ele alınabilir. Çok daha kalabalık olan gerçek ağaçkakanlar alt-familyasında gaga en aşağı baş kadar uzundur, önde keski gibi ve bütün olarak piramit biçimindedir.

İyi Bilinen Bazı Ağaçkakanlar:

Siyah ağaçkakan: Siyah ağaçkakanın rengi mat bir siyahtır, Yalnız başının tepesinde al renkli bir leke bulunur. Bu, erkeklerde bütün tepeyi kaplamasına karşılık, dişilerde başın arkasında bir lekeden ibaret kalır. Avrupa ile Asya’da 38 ve 60 derece kuzey enlemleri arasında yaşayan siyah ağaçkakanın uzunluğu 47 – 50 santimdir.

Şen, ürkek ve kuvvetli bir kuştur. Çok da faal olup bölgesinde devamlı yer değiştirir. Bu, birkaç dakikanın içinde değişik köşelerden kulağa gelen sesinden de bellidir. Yavruyken yuvadan alınan siyah ağaçkakanların bir dereceye kadar evcilleştirilebildiği görülmüştür.

Kuzey Amerika’daki fildişi gagalı ağaçkakan, (Campophilus principalis), siyah ağaçkakandan daha iri ve daha kuvvetlidir. Uzunluğu 55 santimi bulur.

Alaca Ağaçkakanlar: Orta irilikteki ve ufak türlerdendir ve nispeten derli-toplu yapılıdır. Büyük alaca ağaçkakan bu grubun en iyi bilinen üyesidir. Bu türün başı ile sırtı siyah, karın ile gerdaın krem rengidir. Kanatlarında enine beş beyaz şerit göze çarpar. Kanatlarının altı ve kuyruk sokumu parlak kırmızıdır. Erkeğin başındaki parlak kırmızı leke dişide yoktur. Bütün Avrupa ile Sibirya, Kanarya adaları ve Anadoluda çok iyi bilinen bu ağaçkakanın yurdudur. Uzunluğu 23 – 25 santimdir. Küçük alaca ağaçkakan. Avrupa ağaçkakanlarının cücesi ve ailesinin en küçüklerinden biridir. Büyük alaca ağaçkakanın bulunduğu bölgelerden başka Azor adalarında ve Kuzey Batı Afrika ormanlarında da görülür. Uzunluğu 16 santimdir.

Yeşil ağaçkakan: Yeşil ağaçkakan, tepe, ense ve ağzın köşesindeki bir leke kırmızı, sırt yeşil, kanallar kahverengimsi, üst kanat tüyleri zeytuni sarı, boynun yanları ve karne sarı yeşilimsi beyazdır. Uzunluğu 30 – 31 santimdir. Yeşil ağaçkakan, ailesinin en yaygın üyelerindendir. Avrupa’da, İspanya ile Kuzey Rusya tunduralarının dışında hemen her yerde rastlanır. Ayrıca Iran ile Anadolu’da da görülür.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.