İngiltere Nasıl Bir Ülkedir? Nüfusu, Tarihi, İklimi

ingiltere nasıl bir ülkedir? nüfusu, tarihi, iklimi
ingiltere nasıl bir ülkedir? nüfusu, tarihi, iklimi

KONUM: Birleşik Krallık; Büyük Britanya, Kuzey İrlanda ve çoğunluğu kuzeyde bulunan ada topluluklarından (Hebridler, Shetland, Orkney) oluşur. Bu ülkeye yanlışlıkla İngiltere de denir. Oysa İngiltere, Büyük Britanya adasının güney bölümünün adıdır. Batı Avrupa’da yer alan ve 12. 429 km kıyısı olan İngiltere Atlas Okyanusu ile Kuzey Denizine komşudur.

Toplam 380 km olan kara sınırının tamamı İrlanda iledir. Toplam 244. 820 km2 alan kaplayan İngiltere arazisinin 3. 230 km2 sini göller oluştururken, 241. 590 km2 si kara yüzeyidir.

SİYASİ COĞRAFYA: Britanya adaları, modern parlamenter demokrasinin, sanayi inkılabının, sömürgecilik sistemi ve siyasi bilimlerin doğduğu yerdir. Bu ülkede gelişen ingilizce’yi, 350 milyon insan ana dil ve bir milyar insan da ikinci dil olarak konuşur.
Ülkenin yerlilerini, Avrupa’dan gelen toplumlar oluşturmuştur. M. Ö. 1. yüzyıldan 5. yüzyıla kadar Galler ve İngiltere, Romalılar tarafından işgal edildi. Roma Devleti’nin çökmesi ile ada halkı her tarafa yayıldı. 7. yüzyılda Anglo-Sakson Krallığı kuruldu. 8. ve 9. yüzyıllarda Birleşik Krallık’ın doğu ve kuzey-doğusu Norveç ve Danimarka’dan gelen Vikingler’in hakimiyetine girdi. 1066’da burada krallık ilan edildi. Fransa ile olan toprak anlaşmazlığı sonucu 100 Yıl Savaşları (1337-1453) meydana geldi. Daha sonra Birleşik Krallıkta taht kavgaları oldu, 1500’lü yılların ortası ile 1600’lü yılların başları arasında Birleşik Krallık altın çağın’ yaşadı. 18. yüzyılın başlarında Büyük Britanya Devleti kuruldu. 1760’lı yıllarda Fransa’nın, Hindistan ve Kuzey Amerika’daki üstünlüğüne son vererek buralarda hakim duruma geçti.

Birleşik Krallık’ın deniz aşırı ticareti, sanayi inkılabı ile doruk noktasına yükseldi. Sömürgeleri sayesinde dünyanın dörtte birlik bölümünde etkin oldu. 9. yüzyılın sonlarından itibaren sömürgelerinde başlayan bağımsızlık hareketi ile eski gücünü kaybetmeye başladı. Almanya ve Rusya’nın yanında 1. Dünya Savaşı’na katılan Birleşik Krallık, büyük kayıplara uğradı. Kuzey İrlanda, Birleşik Krallık bünyesinde kalırken 1922’de Güney İrlanda bağımsız bir cumhuriyet haline geldi. 2. Dünya Savaşı’nda Londra, Alman uçaklarının ağır bombardımanına uğradı. 1950’de iktidara gelen Sosyalist işçi Partisi ulaşımdan madenciliğe, elektrik ve gaz dağıtımına kadar faaliyet gösteren özel işletmeleri devleştirildi. Ancak 1970 ve 1980’1i yıllarda iktidarı alan muhafazakar partiler, bu kez devletleştirilen işletmeleri özelleştirdiler.

1960’11 yıllardan itibaren Kuzey İrlanda’nın Birleşik Krallık içinde kalmasını isteyen ve çoğunluğu oluşturan Protestanlarla, bağımsız bir devlet olmasını isteyen Katolikler arasında mücadeleler başladı. 1970 ve 19801i yıllarda şiddet ve terör olayları tırmandı; çok sayıda insan hayatını kaybetti. 1994’te Kuzey İrlanda’nın Katolikleri ve Protestanları arasında ateşkes antlaşması imzalanmasına rağmen hala şiddet olayları zaman zaman devam etmektedir.
1997 Ağustosunda Paris’te bir trafik kazasında Ölen Prenses Diana için yapılan cenaze töreninin, Churcill’den sonra en büyük tören olması, ülkede bir bakıma ülkede krallık idaresine duyulan antipatinin bir reaksiyonu olarak yorumlanabilir.

YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ: Ülkenin en alçak yeri – 4 m ile Fenland iken, en yüksek yeri 1. 343 m ile Ben Nevis Tepesidir.
İngiltere bir batı Avrupa ülkesidir. Avrupa’nın batısında yer alan Büyük Şelf alanı üzerinde birçok adalardan meydana gelmiştir. Bu adalardan Büyük Britanya ve İrlanda adası en büyükleridir. Diğerleri birçok ufak adaların teşkil ettiği takım adalarıdır. Başlıcaları İskoçya’nın kuzeyinden itibaren Atlas Okyanusuna serpilmiş bulunan Hebrid, Orkney, Shetland (Şedland) takım adalarıdır. Bunlardan başka Fransa kıyılarına yakın bulunan Anglonorman adaları da İngiltere’ye aittir. İrili ufaklı bu ada grubunun yüzölçümü 314. 000 km. karedir. Fakat İrlanda adasının büyük bir kısmını kaplayan ve 70. 000 km. kare kadar bir yer tutan İrlanda. Cumhuriyeti çıkarılırsa İngiltere’nin 244. 000 km. karelik bir yer kapladığı anlaşılır.

İKLİM, BİTKİ ÖRTÜSÜ VE AKARSULAR: Bütün yıl esen batı rüzgârlarını doğrudan doğruya alan ve çok girintili çıkıntıll bulunan İngiltere adaları Atlas Okyanusunun etkilerini en çok alan bir ülkedir. Büyük Britanya adalarının hiçbir yeri denizden 120 km. den fazla uzak değildir. Kaşlar özellikle batı kıyılarında ılık geçer. Bunun başlıca sebepleri batı rüzgarlarının ve Golfstrim sıcak su akıntısının ılıtıcı etkileridir. Örneğin 52° kuzey paralelinde bulunan Valentia’da Ocak ortalaması 7 derece, 43° paralelinde Marsilya’da 6 derece, 41° paralelinde, İstanbul’da ise 4, 5 derecedir. Doğuya doğru gidildikçe kışlar daha soğur. Yazlar İngiltere adalarının her yerinde özellikle batı taraflarında serin geçer.
İngiltere’ye yağışları batı rüzgarları getirir. Bu rüzgarlara dönük olan batı kısımlar adaların en çok yağış alan yerleridir.
Yağışlar her mevsimde vardır. Dağların batıya bakan yamaçları bol yağışlıdır.
Yılda 2 metreyi geçer. En çok yağış sonbahar ve kış mevsimine rastlar. Kış mevsiminin de çok kuvvetli sisler etrafı kaplar.
İngiltere her mevsimde yağış aldığından geniş çayırlarla kaplıdır. Yüzölçümünün % 33 ü çayırlarla örtülüdür. Ormanlar ülkenin ancak %10 unu kaplar.
İngiltere’de akarsular çoktur. Rejimleri de düzenlidir. Gemilerin işlemesine elverişli su yollan teşkil ederler. Kıyılarda güzel haliçlerle son bulurlar. Fakat dar bir yerey parçasında aktıkları için boyları kısadır. Başlıcaları Londra’dan geçen Taymis (Thames), Liverpool’de denize ulaşan Mersey, Bristol körfezine varan Sevem ve Glasgow’da güzel bir haliçle son bulan Clayd’dır.

NÜFUS VE ŞEHİRLER: İngiltere’nin nüfusu 57 milyondur. Km. kareye 235 kişi düşer. İngiltere Meşrutiyetle yönetilen bir krallıktır. İngilizler Cermen milletlerindendir. Mezhepleri Protestandır. Avrupa’nın en büyük endüstri ülkelerinden biri olan İngiltere’de büyük şehirler çoktur. Bunda endüstrileşmenin çok büyük payı olduğu
gerçektir. Başşehir Londra 9 milyon nüfusu ile dünyanın en büyük şehirlerindendir. Milyonu aşan diğer şehirlerden birisi Glasgow, diğeri de Birmingham’ dır. Diğer büyük şehirlerin çoğu orta İngiltere sanayi bölgesinde toplanmıştır. Başlıcaları Sheffıeld, Manchester, Leeds, Nottingham’dır. Bu büyük endüstri bölgesinin pek büyük bir etkinliğe sahne olan başlıca limanları Liverpool, Hull ve daha kuzeyde Newcastle’dir. Güney İngiltere ve Galler ülkesinin en önemli merkezleri aynı zamanda, birer liman olan Cardiff, Bristol. Plymouth, Southampton’dır. Iskoçya’da Glasgow’dan sonra en büyük merkez olan Edinburgh, kuzey İrlanda’da Belfast vardır.

ZİRAAT VE HAYVANCILIK: Dağlık ve çok nemli bir iklime sahip bulunan İngiltere’de ziraate uyan yerler çok değildir. Ülkenin ancak % 26 sı ekilmeye elverişlidir. Fakat modern tarım metotları uygulandığından topraktan alınan ürün çoktur. Tahıllardan buğday çok miktarda ekilir. Londra havzasının daha kurak olan iklimi buğday ziraati için elverişlidir. Halbuki batı İngiltere ve Iskoçya’nın çok nemli iklimi bu tahıla hiç uygun gelmez. Elde edilen buğday, ihtiyacı kapamaktan çok uzaktır. Bunun için Kanada, Avustralya ve Pakistan’dan getirtilir. Buğday kadar çok ürün alınan bir tahıl da yulaftır. Bu bitki nemli ve fakir topraklara uyduğundan Galler ülkesinde, İskoçya ve İrlanda’da yetiştirilen başlıca tahıldır. Bir miktar arpa ve çavdar da ekilir. İngiltere’nin iklimine uyan diğer bitkilerden patates, keten ve şeker pancarı bir de biracılıkta kullanılan şerbetçiotu vardır.
İngiltere topraklarının % 33 ü çayırlarla kaplıdır. Çok sayıda koyun ve sığır üretilir. İngiltere Avrupa’da Rusya’dan sonra en çok koyun üreten ülkedir. Kasaplık sığır cinsleri arasında kuzey doğu İngiltere’de Durham cinsleri en iyileridir. Buna karşılık domuzların sayısı fazla değildir. Hayvancılık çok ilerlemiş olmasına rağmen çok sık nüfuslu olan bu ülkenin et ihtiyacını karşılamaz. Arjantin, Avustralya ve Kanada’dan donmuş et, et hülâsası ve Danimarka’dan da canlı hayvan alır.
İngiliz adalarının etrafı dünyanın en zengin balık alanlarıdır. Açık deniz balıkçılığı da çok ilerlemiştir. İngiltere bu bakımdan Avrupa’da en önde gelir. Özellikle İskoçya ve İrlanda kıyılarında birçok balıkçı limanları vardır. Başhcalan İskoçya kıyılarında, Dundee, Aberdeen, Vick, Frazerburgh’dır. Buradan kalkan balıkçı filoları İzlanda kıyılarına ve Atlas Okyanusunu aşarak Kanada’nın doğusunda Yeniada (Neufundland) dolaylarında zengin balık alanları-na kadar giderler.

MADEN VE SANAYİ: İngiltere maden çeşitleri bakımından fazla zengin değildir. Fakat sanayinin ana maddelerinden birini teşkil eden maden kömürü ülkenin birçok yerlerinde çok miktarda elde edilir. İngiltere çeşitli yerlerindeki bu maden kömürü yatakları sayesinde dünyada Amerika’dan ve Rusya Federasyonu sonra üçüncü gelir. İhtiyacını sağladıktan başka dışarıya da çok miktarda ihraç eder. Başlıca kömür havzaları Iskoçya’da Clayd, orta İngiltere’de Pennine dağları etekleri ve Birmingham dolaylan, Galler ülkesinin güney kısmıdır. Başlıca kömür ihraç limanları Kuzey Denizi kıyısında, Newcastle, Middlesbourgh, ve Galler ülkesi kıyısında Cardiff ve Swansea’dır. İngiltere’nin demiri de kömür bölgesine yakın yerlerdedir. Fakat demir sanayisinin çok geliştiği bu ülkede demir ihtiyacı ancak İsveç ve İspanya’dan getirtilen demirler ile karşılanır. İngiltere çelik yapmakta Avrupa’da Rusya Federasyonu ve Almanya’dan sonra üçüncüdür. Elde edilen diğer madenlerin önemi azdır.
İngiltere maden kömürünün bir kısmını dış ülkelere satar. Kendi sanayisi için gereken demiri bu madence zengin olan ülkelerden getirtir.

İngiltere Avrupa’nın başlıca, sanayi ülkelerinden biridir. Sanayi kollarının gelişmesini sağlayacak birçok sebepler arasında birincisi maden kömürünün bulunması, diğeri de zengin bir sömürge imparatorluğuna sahip olduğundan her çeşit ham maddeyi bol miktarda getirtebilmesidir. İngiltere’de demir sanayinin başlıca merkezleri Birmingham ve Sheffielddir. Burada lokomotif, ray, çeşitli makineler, gemi motorları ve her türlü demir eşya hazırlanır. Gemi tezgahları özellikle Glasgow, Bristol, Plymouth ve Liverpool’dedir. İngiltere dokuma sanayisi için gerekli ham maddeleri dışarıdan almak zorundadır. Pamuğu Hindistan, Mısır ve Amerika Birleşik Devletlerinden, yünü de Yeni Zelanda, Avustralya, Arjantin ve Güney Afrika’dan alır. İpeği Çin, Japonya ve İtalya’dan, getirin. Dokuma sanayisinin her kolu büyük bir gelişme göstermiştir.

Pamuk işleyen sanayi daha ziyade Pennine dağlarının batı kısmında bulunan Lancashire bölgesinde yerleşmiştir. Başlıca merkezleri Manchester, Oldham ve İskoçya’da Glasgow’dır. Yün işleyen sanayi ise özellikle Pennine dağlarının doğusunda Yorkshire’de toplanmış bulunur. Buradaki büyük dokuma merkezleri Leeds, Halifax ve Bradford’ dır. İpek sanayisi genellikle Liverpool ve Nottingham’ da tutunmuştur. Keten sanayi merkezleri Iskoçya’da Aberdeen, Dundee ve İrlanda’da Belfast’dır. Bunlardan başka, İngiltere ekonomisinde kimya, besin (süt, tereyağı, şeker) sanayilerinin de önemli rolü vardır. Londra ve dolayları birçok çeşitli sanayilerin toplanmış bulunduğu bir yerdir.

ULAŞIM VE TİCARET: Avrupa’nın ekonomik alanda en çok gelişmiş bir ülkesi olan İngiltere kara, su ve deniz ulaşımı bakımından çok etkin bir durum gösterir. Demiryollarının uzunluğu 32. 500 kilometreyi bulur. Dünyada Belçika’dan sonra en sık demiryolu ağına sahip bulunan ülkedir, Kıyıdaki büyük limanlar endüstri merkezlerine 3 – 5 hatla bağlanmıştır. Su yolları 2640 km. ye varır. Akarsular birbirlerine kanallarla bağlanmışlardır. Bu suretle su yolları vasıtasıyla Kuzey Denizinden İrlanda Denizine geçmek mümkündür. Su yolları üzerinde daha çok kömür, demir ve demir eşya gibi ağır şeyler taşınır. Deniz yollarından kolaylıkla faydalanmak imkanı olan bu ülkede su yollarının önemi ikinci derecede kalır.
Deniz yolları İngiltere için hayati bir kıymet taşır. Çünkü bu yollar ülkenin çeşitli kısımlarını birbirlerine bağlamakla kalmazlar, aynı zamanda. İngiltere’nin bütün sömürgeleriyle ve bütün dünya ile ilişkisini sağlarlar. İngiltere Birinci Cihan savaşına kadar 18 milyon tonilâtoluk bir filo ile dünyada birinci gelmekteydi. Bugün Amerika Birleşik Devletlerinden sonra ikinci gelir.

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.