Toprak Çeşitleri Ve Özellikleri Nelerdir?

Toprak Çeşitleri Ve Özellikleri Nelerdir?
Toprak Çeşitleri Ve Özellikleri Nelerdir?

Toprak, yeryüzeyini kaplayan ince tanecikli, gevşek yapılı örtü; yerin en üst katmanı. Bu katman ufalanarak toz biçimine gelmiş kaya’lar ile çürümüş organik artıklardan oluşur. Toprakta bitkiler yetişir; bu nedenle de yeryüzünde yaşam ya doğrudan ya da dolaylı olarak toprağa bağlıdır.

Toprağın üst katmanlarında organik maddeler ile hava koşullarının sonucu olarak ortaya çıkan erozyon inorganik maddeler bulunur. Çürümüş bitki ve hayvan artıkları ya da kalıntılarından oluşan organik maddeler, toprağı daha gözenekli yapar, böyle topraklar daha iyi su tutarlar.

Humus adını alan bu organik maddeleri içermeyen topraklar tarıma elverişli değildir. Toprak, kendini oluşturan kayanın tıpkısı değildir. Sözgelişi feldispat mineralinin bozunması ile oluşan kil yapı yönünden feldispattan çok farklıdır. Bir yerde oluşmuş toprak olduğu yerde kalabilir ya da başka yerlere sürüklenmiş olabilir.

Topraklar kimyasal yönden taşıdıkları mineral türlerine ve içerdikleri humus oranına ya da fiziksel yönden tanecik büyüklüklerine, su tutma ya da geçirme özelliklerine göre sınıflandırılırlar. Bu sınıflandırmada toprağı oluşturan ana madde, yani ufalanıp toprak durumunu alan kayaların cinsi, içlerinde bulunan mineraller nedeniyle önemli rol oynar.

Killi topraklar, feldispat minerali içeren kayaların ince ufalanma ürünüdür. Sularla ya da daha az oranda rüzgarlarla taşınırlar. Ufalanmış kireçtaşı ile marn ve kum ile balçık adını alan karışımları yaparlar.

Kumlu topraklar, Kumtaşı türlerinin parçalanıp ufalanması ile oluşurlar. Önemli bir ölçüde kum içerirler. Kum oranı yüksek olan kumlu toprak tarıma elverişli olmaz. Kumlu topraklar suyu geçirir, su tutmadıkları gibi yağmurlarla kolayca sürüklenirler. Kil, balçık ve kumlu toprak karışımı, mil oluşturur.

Milli toprak, mil içeren topraktır ve tarıma elverişlidir. Önemli ölçüde su tutar. Milli topraktan ayrıca tuğla, kiremit gibi yapı gereçleri üretilir.

Kireçli topraklar: Kireçtaşı kayalarının parçalanıp ufalanması ürünleridirler. Kireçtaşını oluşturan kalsiyum karbonat, kalsit mineralli karbondioksit içeren yağmur sularında kalsiyum bikarbonata dönüşerek çözündüğü için ilk parçalanma bu kimyasal değişme ile birlikte gider. Kireçli topraklar özellikle kil ve kum içerirlerse iyi bir tarım toprağı olurlar. Organik maddeler (humus) da toprağın verimini yükseltir.

Löslü topraklar ufalanmış kireçtaşı tozlan kil ve ince kum taneciklerini içerir. Yumuşak ve gözenekli katmansız bir topraktır. Milli topraktan farkı kum taneciklerinin çok küçük olması, toprak ele alındığı zaman bunların varlığının anlaşılamamasıdır. Bunlar çok verimli ve çeşitli ürünlerin yetişebildiği topraklardır. Löslü topraklar san ya da parlak gri renkli olurlar.

Toprağın rengi içerdiği alüminyum, demir bileşikleri ile organik maddelerden kaynaklanır. Limonit’li topraklar sarı-açık kahve-rengi, hematitli (Fe203 bileşiği) topraklar kırmızı, alüminyum oksit oranı büyük bitkiler yardımı ile indirgenmiş topraklar açık renkli olurlar. Humus oranı arttıkça toprağın rengi koyulaşır. Büyük oranda humus içeren toprağın rengi siyaha yakın koyudur.

Toprak yanayı (profili), Yerin toprak içeren üst katmanlarının düşey kesindir. Bu kesitte başlıca A, B, C, D harfleri ile gösterilebilen dört katman ayırt edilebilir.

A, katmanı en yukarıdaki üst-toprak katmanıdır. Bitki ve hayvan artıklarının kokuşup çürüdüğü, bitki ve bitki köklerinin bulunduğu çürükçül yaşama mikroorganizmalarının yaşadığı canlı toprak burasıdır.

B, katmanı toprakaltı katmamdır. Derinliğe inildikçe iri taneler çoğalır. Kil ve balçık türü mineraller burada bulunur. Yapısı oldukça gevşektir. Ağaç ve ağaçsı kökler buraya kadar uzanır.

C, katmanı kayaların çözüşme, parçalanma, bölgesidir. Yapısı toprak ile kaya arasındadır.

D, katmanı tabanı oluşturan kaya katmanıdır.

1 yorum

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.