Omurgalı Hayvanlar Nelerdir? İsimleri, Özellikleri

Omurgalı Hayvanlar Nelerdir? İsimleri, Özellikleri
Omurgalı Hayvanlar Nelerdir? İsimleri, Özellikleri

Genellikle kemikleşmiş iç iskelet bulunur. Bazılarında iskelet kıkırdak dokudan oluşur. Sinir şeridi (omurilik) sırtta omurga içinde bulunur. Sinir sistemleri kompleks Tamamında kapalı dolaşım sistemi vardır. Eşeyli ürerler, ayrı eşeylidirler.

Beş sınıfta incelenir:


a) Balıklar

Suda yaşayan bu canlı grubu solungaç solunumu yapar. Kalpleri iki odacıklıdır. Kalpte daima kirli kan bulunur. Kalpten solungaçlara gönderilen kirli kan, temizlendikten sonra kalbe geri gelmeden vücuda gönderilir. Yani balıklarda küçük kan dolaşımı görülmez. Kirli ve temiz kan ayrı dolaşır.

Balıklar, çenesiz, kıkırdaklı ve kemikli balıklar olarak üç grupta incelenir:


Çenesiz balıklar

Çene ve dişleri bulunmaz. iskelet notokord şeklindedir. Pulları yoktur. Balina ve yunus gibi canlılara ağızları ile tutunup parazit olarak beslenirler. Petromizon denilen tür çenesiz balıktır.


Kıkırdaklı balıklar

İskeletleri kıkırdaktır. Pulları bulunur. Solungaç kapakları bulunmaz. Köpek balıkları ve vatozlar kıkırdaklı balıktır.

Köpek balığı ve vatozlar kıkırdaklı balık örnekleridir.


Kemikli balıklar

İskeletleri kemiktir. Yüzme keseleri bulunur. Yüzme kesesi içindeki hava miktarına göre balığın su içindeki konumunu ayarlamada yardımcı olur. Pulları vardır. Genellikle dış döllenme ve dış gelişme görülür. Balıkların büyük çoğunluğu bu grupta yer alır.

Balık türlerinin çoğunluğu kemikli balıktır.


b) İki Yaşamlılar (Kurbağalar)

Suda ve karada yaşamaya uyumlu oldukları için iki yaşamlılar olarak bilinirler.

Suda dış döllenme yaptıkları için, üremeleri suya bağımlıdır. Başkalaşım geçirirler. Larvaları balık gibi olduğundan bu dönemi suda geçirirler. Bu dönemde solungaç solunumu yaparlar.

Ergin dönemini karada geçirirler, ergin halde deri ve akciğer solunumu yaparlar. Vücut yüzeyleri nemli ve kaygandır. Derinin nemli olması deri solunumu ile gaz değimini kolaylaştırın

Kalpleri üç odacıklıdır (İki kulakçık, bir karıncık). Vücutta kirli ve temiz kan karışık olarak dolaşır.

Soğuk kanlı canlılardır. (Vücut sıcaklığı çevre sıcaklığına göre değişen hayvanlara soğukkanlı hayvan denir. )

Bu canlıların soğuk ortamda vücut sıcaklıkları düştüğünden dolayı enzimlerin çalışması yavaşlar. Bu nedenle kış uykusuna yatarlar.

Kuyruksuz kurbağa türleri ve semendarler (kuyruklu kurbağalar) bu grubun üyeleridir.

Kurbağaların kuyruklu ve kuyruksuz türleri bulunur.


c) Sürüngenler

Ayaklar vücuda oranla küçüktür veya yoktur. Vücutları keratinden yapılmış pullarla örtülüdür. Ter bezleri yoktur.

Soğukkanlı canlılardır. Kış uykusuna yatarlar. İç döllenme ve dış gelişme ile çoğalırlar. Gelişme döneminde başkalaşım geçirmezler.

Akciğer solunumu yaparlar. Deri yüzeyinden gaz değişimi yapılmaz.

İki kulakçık, bir karıncıktan oluşan üç odacıklı kalpleri bulunur. Kalpteki karıncıkta kirli ve temiz kan karışır. Karıncıkta bulunan yarım perde kirli ve temiz kanın karışma oranını azaltır. Vücutlarında kirli ve temiz kan karışık olarak dolaşır.

Sürüngenler sınıfında incelenen timsahlarda ise kalp dört odacıklıdır. Kalpte iken kirli ve temiz kan karışmaz. Fakat kan, kalpten çıktıktan sonra iki atardamar arasında bulunan panizza kanalında karışır. Vücuda karışık kan gönderilir. Timsahlar kirli ve temiz kan karışma oranı en az olan canlı grubudur.

Yılan, kertenkele, kaplumbağa, timsahlar sürüngen gruplarıdır.

Sürüngenlerin derileri pullarla örtülü olması terlemeyi engeller.


 d) Kuşlar

Derileri tüylerle örtülüdür. Tüyler vücudun ısı kaybını azalttığı gibi, uçmada kolaylık sağlar. Dişleri yoktur, ağız gaga şeklini almıştır.

Sıcakkanlı canlılardır. (Vücut sıcaklığı çevre sıcaklığına göre değişiklik göstermeyen canlılara sıcakkanlı canlı denir.)

Akciğer solunumu yaparlar. Akciğerle bağlantılı hava keseleri vardır. Uzun kemiklerin içi hava boşluğudur.

İç döllenme ve dış gelişme görülür.

Kalp dört odacıklıdır (iki kulakçık ve iki karıncık bulunur).

Temiz ve kirli kan karışmaz. Yavru bakımı vardır.

  • Omurgalıların anlatılan bu dört (balık, kurbağa, sürüngen ve kuş) sınıfında kloak denen tek açıklık bulunur. Sindirim artığı olan dışkı, metabolizma artığı olan idrar, üreme hücreleri bu açıklıktan (kloaktan) atılır.
  • Omurgalılardan sadece memelilerde çift açıklık bulunur. Sindirim artıkları ayrı bir kanaldan, idrar ve üreme hücreleri ayrı bir kanaldan dışarı atılır.

Kuşların vücut yapısı beslenme şekline göre farklılık gösterir.


e) Memeiller

Vücutları kıllarla örtülüdür.

İç döllenme ve iç gelişme olur. Yavru bakımı vardır ve yavrular belirli süre sütle beslenir. Bu nedenle memeliler sınıfı denir. Sıcakkanlı hayvanlardır.

Kalpleri dört odacıklıdır (iki kulakçık ve iki karıncık bulunur). Kalpte temiz ve kirli kan karışmaz.

Olgun alyuvarları çekirdeksizdir.

Göğüs ve karın arasında kaslı diyafram vardır.

Bütün türlerinde akciğerlerinde alveol denilen küçük hava kesecikleri bulunur.

Yumurtlayan, keseli ve plasentalı olmak üzere üç alt gruba ayrılırlar.


Yumurtlayan (gagall) memeliler

Dış ortama bırakılan yumurtadan çıkan yavru meme uçları olmayan anne kamından sütle beslenir. Karınca yiyen ve ornitorenk bu grup üyesidir.


Keseli memeliler

Yavru gelişmesini tamamlamadan doğururlar. Anne vücudu içinde gelişim sırasında plasenta oluşmaz. Gelişmesini tamamlamadan doğan yavru anne karnındaki özel bir kesedeki süt bezlerinden beslenerek gelişmesini tamamlar. Kanguru, keseli fare ve keseli ayılar (koala) bu grupta yer alır.


Plasentalı memeliler

Memelilerin büyük çoğunluğu bu gruptadır. Anne karnında gelişim sırasında beslenme ve boşaltımda görev alan plasenta adı verilen özel bir yapı oluşur. Yavru gelişmesini tamamlamış olarak dünyaya gelir. Bir süre daha sütle beslenerek olgunlaşması sağlanır.

İnsan, kirpi, yarasa, balina, yunus balığı, fok gibi canlılar plasentalı olan memelilerdir. Yarasa kuş, kirpi derisi dikenli, balina ve yunuslar balık değildir.

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.