Abiyotik Faktörler Nedir? Etkileri ve Özellikleri Nelerdir?

Abiyotik Faktörler Nedir? Etkileri ve Özellikleri Nelerdir?
Abiyotik Faktörler Nedir? Etkileri ve Özellikleri Nelerdir?

Sizlere bu yazımızda abiyotik adı verdiğimiz canlıların yeryüzüne dağılışını yerleşmesini etkileyen faktörler hakkında bilgi aktaracağız. Sırasıyla canlıların dağılışını etkileyen faktörler yani abiyotik faktörler sıcaklık, ışık, mineraller, iklim, toprak ve sudur.

Saymış olduğumuz faktörler yeryüzü için olmazsa olmazımızdır. Çünkü tüm canlıların yaşamak için her faktöre gerekli kadar ihtiyacı bulunmaktadır. Yaşadığımız yerlere kadar her hareketi abiyotik faktörler belirmektedir. Bazı canlılar çok yağışlı bölgelerde yaşayabiliyorken bazı canlılar kurak ve güneşli yerlerde yaşamını sürdürebilmektedir.

Çoğu bölgenin fiziki şartlarından dolayı fazla canlı bulunmamaktadır. Özellikle de çöl ve çok nemli yerlerde canlı sayısı oldukça azdır. Her koşula göre canlı tipleri ve yaşama şekilleri değişebildiğinden dolayı bir canlının o bölgede yaşayabilmesi için çevredeki abiyotik faktörler oldukça önem taşımaktadır.

Sizlere abiyotik faktörlerin genel açılımı ile ilgili bilgiler aktaracağız. Abiyotik faktörler sırası ile şunlardır;

1) Sıcaklık;

Canlıların bir bölgede yaşaması için en önemli faktörlerden bir tanesi de sıcaklıktır. Sıcaklık bir canlının büyüyebilmesi, gelişmesi ve yaşamlarını devam ettirebilmeleri için oldukça önemlidir. Sıcaklık canlı vücudunda direkt olarak enzimlere etki etmektedir. Bu yüzden oldukça önem teşkil etmektedir. Canlılar açısından biyokimyasal tepkimeleri doğrudan etkilediğinden canlının yaşamını sürdürmesi için sıcaklık faktörünün uygun olması gerekmektedir.

Sıcaklığın değişmesi tamamen iklimlere ve mevsimsel değişmelere göre artıp azalmaktadır. Biz canlılar sıcaklık olarak ışın ve ısılarımızı en önemli etken olan güneşten almaktayız. Sıcaklık bir bölgedeki bitki, hayvan tipini değiştirmektedir. Her canlı aynı sıcaklığa maruz kalarak yaşamını ne yazık ki devam ettiremez. Sıcaklık derecesinin değişmesi ile özellikle hayvanlar yer değiştirip bu şekilde serinlemeye çalışmaktadırlar. Bu olaya da göç olayı denilmektedir.

2) Işık;

Işık canlı yaşamında olmazsa olmazlarımız arasındadır. Çevreyi görüntüleme yaşamımızı devam ettirmemizde bizlere son derece fayda sağlamaktadır. En büyük ışık etkenimiz güneştir. Çoğu bitki güneşten aldığı ışınlar sonucu fotosentez yaparak yaşamını sürdürmektedir. Bu canlılar ışınla fotosentez yaparak beslenirler farklı canlılara da besin yoluyla ışınları aktarırlar.

Güneşten alınan her ışın canlılar için uygun olmayabilir. Bir bölgede güneş ışınlarının uygun olmasının yanında diğer faktörlerinde uygun olması o bölgedeki canlı sayısının fazla olmasına neden olmaktadır. Güneş Ektavor a yakınlığı ile diğer bölgelere olan uzaklığı ve her bölgede farklı uzunluklarda görülmesinden kaynaklı güneş ışınlarının görülme süreleri değişmektedir. Bu yüzden her canlının güneşi görme ihtiyacı da farklı olduğundan canlıların bir bölgede yaşamlarını sürdürmesi için ışık oldukça önem taşımaktadır.

Her canlının yaşam biçimi ve faktörlere verdiği tepkiler farklı olduğundan abiyotik faktörler canlı hayatını ve yerleşimini önemli derecede etkilemektedir.

3) İklim;

İklim diğer faktörlerle iç içedir. Diğer faktörlere bağlı olarak da gelişmektedir. İklim değişikliğinde ve iklimin meydana gelmesinde ısı, ışık ve yağış gibi çevresel faktörler büyük ölçüde rol oynamaktadır. Neredeyse iklimin belirlenmesinde bile bu faktörlerin etkisi bulunmaktadır.

İklimlerin sahip olduğu tüm özellikler aslında canlı türlerinin dağılmasında da büyük rol oynamaktadır. Diğer tüm faktörler gibi iklim faktörü de yaşam alanı adına büyük ölçüde önem taşımaktadır.

4) Toprak;

Toprak günümüzde hemen hemen her canlının yaşama alanı olan bir faktör türüdür. Bitkiler için gelişme sağlar diğer tüm canlılarında üzerinde yaşamını devam ettirdiği bir çeşit yaşam faktörüdür.

Toprak tipine göre tarım yapılmaktadır veya canlı adı altında bitkiler her tür toprakta veya her tür faktöre uygunluk göstermeye bilir. Bu yüzden toprak canlıların yaşam alanları için oldukça önemli bir faktördür.

5) Mineraller ve su;

Su dünyanın hemen hemen %70 ni kapsayan bir alana sahiptir. Tüm canlılar adına yaşam kaynağıdır. Kesinlikle su olmadan hiçbir faktörün önemi olmaz ve susuz hiçbir canlı yaşamını devam ettiremez. Çünkü su canlıların direkt olarak biyolojik yapısını oluşturmaktadır. Su faktörünün dağılışı canlıların dağılışı ile doğrudan orantılıdır.

Mineraller özellikle de bitkilerin yaşamlarını devam ettirirken diğer faktörlere oranla ihtiyaç duyduğu önemli bir faktördür, çok sayıda mineraller bulunmaktadır. Minerallerden birkaçı;

Azot, kalsiyum, fosfor, potasyum, kükürt ve magnezyumdur. Her canlı mineralleri belirli yollarla almaktadırlar. Bitkiler topraktan, hayvan ve insanlarda bitkilerden beslenerek bu tür ihtiyaçlarını gidermektedirler. Her faktör birbiri ile tamamen ilişkilidir. Hepsinin varlığı son derece önemlidir.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.